Terug naar overzicht
Woensdag 4 april 2012
Rechtspersonenrecht abstract?
Raakt jouw klant/personeel het spoor bijster en begrijpt niet waarom iemand in het ene geval als bestuurder handelt en in het andere geval als aandeelhouder?
In concerns wordt de aandeelhoudersvergadering vaak gevormd door een B.V., die op haar beurt ook weer een bestuur en een aandeelhoudersvergadering kent. Soms zijn aandeelhouders en bestuurders dezelfde (rechts-)personen.
Probeer dit eens: (gebruik het ontstaan van de VOC):
Er waren mensen die zoveel geld hadden dat ze het niet zelf meer effectief konden beheren. Er waren eens mensen die zoveel geld nodig hadden voor hun activiteiten, dat ze het zelf niet meer konden financieren.
Vraag en aanbod kwamen bijeen en dat leidde tot de oprichting van de VOC. En daarmee tot het dualisme in het ondernemingsrecht:
- Investeer het geld in de bouw en de lading van een schip/entiteit (IPO/inbreng)
- Geef het schip een richting: vaar naar het oosten van Indië en drijf daar handel mee (het doel)
- Er moet een schipper/kapitein zijn (bestuur) om het schip te besturen
- Als met het schip iets anders wordt gedaan dan de bedoeling was, kan er worden ingegrepen: doeloverschrijding
- Als de aandeelhouders/financiers geen vertrouwen meer hebben in de schipper: ontslag bestuurder door de algemene vergadering
- Voor fouten van de schipper is de aandeelhouder/belegger niet verder aansprakelijk dan tot voldoening inbreng (beperkte aansprakelijkheid)
- Periodieke rekening en verantwoording afleggen: opstellen jaarrekening en vaststelling daarvan door de algemene vergadering. En decharge van het bestuur
- De schipper bepaalt het beleid (hoe varen we, wat en wie nemen we mee): bestuursvrijheid. Bestuursaansprakelijkheid alleen voor mismanagement achteraf
- Als de schipper zijn auto aan het schip/de entiteit verkoopt, bestaat de kans op een onevenwichtige belangenafweging (tegenstrijdig belang)
- Toezicht op de schipper aan boord en tijdens de reis: Raad van Commissarissen
- Keerzijde beperkte aansprakelijkheid is dat schuldeisers zich op eigen vermogen moeten kunnen verhalen en moeten kunnen zien hoe groot dat is: (publicatie jaarrekening en kapitaalbescherming)
- Als er meer geld nodig is: emissie van aandelen (met mogelijk voorkeursrecht voor bestaande aandeelhouders)
- Omdat de investeerder/aandeelhouders weinig onderhandelingsruimte hebben ten aanzien van de koers van de aandelen en de condities, moet de entiteit een prospectus opstellen waarin de vooruitzichten en de risico’s worden beschreven
- Als er geld over is: dividenduitkering, uitkering t.l.v. reserves, inkoop aandelen of andere kapitaalvermindering
- Verhandelbaarheid van aandelen of beperking daarvan: notering aan een effectenbeurs of juist blokkeringsregelingen
- Is het schip afgeschreven of de reis geëindigd: ontbinding en liquidatie
- Moeten er twee of meer schepen tot één vloot worden samengevoegd: fusie
- Moeten er schepen uit de vloot worden gehaald en onder eigen vlag gaan varen: (af)splitsing.
Met deze versimpelde weergave lukt het meestal de abstractie van het vennootschapsrecht te doorbreken en het inzichtelijker te maken. Veel van het bovenstaande geldt nu in meer of mindere mate nog steeds en helpt het inzicht in het rechtspersonenrecht en het dualisme dat daaraan verbonden is te doorgronden.
Veel statuten van B.V.’s en N.V.’s regelen niet veel meer dan het bovenomschreven dualisme voor een min of meer publieke entiteit. Is de entiteit nodig ter uitvoering van een bepaalde samenwerking, dan volstaan de statuten bij lange na niet en moet er een samenwerkinsgovereenkomt/aandeelhoudersovereenkomst worden opgesteld.
